پرورش درختان گرمسیری و نیمه گرمسیری

زیتون و انجیر و روش پرورش و هرس؛ آثار باقیمانده مربوط به قدمت انجیر به دوره کرتاسه میرسد. همچنین پاره ای از گزارشات علمی در مورد گسترش و سرزمین اصلی این گیاه چنین نشان میدهد که موطن اصلی نواحی اطراف دریای مدیترانه میباشد.

در برخی از آثار تاریخی یونان قدیم همراه شدن درخت انجیر با اعتقادات مردمان به گونه ای بوده است که نشانگر سعادت، پیشرفت و ترقی می دانسته اند. با توجه به شناخت سرزمین اصلی درخت انجیر، نیازمندی آنرا به شرایط آب و هوایی مدیترانه ای یا نیمه گرمسیری بیان میکند.

در این نوع آب و هوا، سرما از ۸ درجه زیر صفر تجاوز نمیکند. زیرا پایینتر از آن تنه درخت صدمه شدید میبیند. ولی ریشه انجیر میتواند نسبت به سرما مقاومت زیادی نشان دهند. اما وجود مقاومت کم این گیاه به سرما، مانع کشت در نواحی سردسیر نیست.

در صورتی که درخت را در سرمای زمستان مراقبت کرده. حرارت لازم برای رسیدن میوه در تابستان به اندازه کافی در اختیار باشد. میزان محصول رضایت بخش خواهد بود.

در مناطقی که سرمای بهاره دیررس دارند. چنان که سرمای زیر صفر برسد. جوانه ها و شاخه جوان صدمه میبینند.

ازدیاد درخت انجیر به روشهای جنسی و غیرجنسی میباشد. ولی در ازدیاد توسط بذر هیچگاه درخت جدید شبیه پایه مادری نخواهد بود. فقط در زمینه علمی از این روش استفاده می کنند.

از نظر باغبانی درخت انجیر را به چهار دسته انجیرهای بر، ازمیر، سن پدر و معمولی تقسیم میکنند که فقط سه مورد آخر خوراکی هستند.

 

هرس فرمی انجیر

هرس فرمی در درختان انجیر بطور کلی بصورت بوته ای و یا پابلند و نیمه پا بلند صورت میگیرد.

۱- هرس فرمی بوته ای سال اول : در این فرم درخت انجیر تنه اصلی نبوده و یا خیلی کوتاه میباشد وقلمه ریشه دار شده را پس از کاشت با حفظ ۲تا۳ جوانه سربرداری میکنیم که این ارتفاع معمولاَ ۲۰ تا ۳۰ سانتمیتر میباشد.

سال دوم : در این سال هرس به گونه ای انجام میشود که در پایان سال حدود ۴ تا ۶ شاخه جدید در روی آن تشکیل شده باشد. بنابراین هر شاخه ایکه در روی تنه سال قبل تشکیل شده است بنحوی هرس مینماییم ک حدود ۳۰ سانتیمتر از آن باقی بماند.

سال سوم: عملیات هرس در سال سوم تقربیاَ همانند سال دوم بوده و بنحوی انجام میشود که حدود ۸تا ۱۲ شاخه در روی پایه در پایان سال داشته باشیم و شاخه ها را همانند سال قبل به اندازه ۳۰ سانتیمتر نگاه داشته و بقیه آنها را سربرداری میکنیم.

 

هرس فرمی پابلند انجیر

اصولا هرس فرمی درخت انجیر بصورت پابلند تقربیاَ شبیه به دیگر فرمهای پرورشی درختات میوه پابلند میباشد. ولی ارتفاع در این درختان همانند دیگر درختان پابلند نبوده. معمولاَ نهال یا قلمه ریشه داری که از خزانه به بستر اصلی منقل میکنیم از فاصله ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر آن سربرداری مینماییم.

نهال در سال دوم تولید تعدادی شاخه اصلی میکند. که کلیه آنها را به استثنای آخرین شاخه که در بالای تنه دو ساله واقع شده است حذف می نماییم. در این حال حدود ۵۰ تا ۷۵ سانتیمتر از شاخه مزبور را نگاه داشته و بقیه را قطع می کنیم. شاخه مزبور بعنوان لیدر با محور اصلی درخت بکار میرود.

در سال سوم حدود ۳ تا ۵ شاخه قوی و سالم را در بالای تنه درخت که در جهات مختلف بطرف خارج نیز هستند. زاویه بازتری نسبت به تنه دارند باقی گذاشته و بقیه را حذف می نماییم.

شاخه حاصله در روی این درخت انجیر که بمنزله بازو یا شاخه اصلی هستند در این سال به نسبت یک سوم سربرداری کرده و طول و دو سوم باقیماده معمولاَ برابر با ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر میباشد.

هرس فرمی پابلند در درخت انجیر معمولاَ در سال سوم پایان مییابد. زیرا در این سال تنه و شاخه اصلی که فرم درخت انجیر را تشکیل میدهند دقیقاَ مشخص شده اند.

در پاره ای موارد در سال دوم تعداد ۳ تا۵ شاخه روی تنه نگاه داشته و در سال سوم ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر از شاخه ها را باقی گذاشته و بقیه را سربرداری مینماییم .
علاوه بر دو فرم ذکر شده در پاره ای موارد درخت انجیر را به فرم پهن نیز میتوان پرورش داد.


هرس باردهی انجیر

هرس باردهی در درختان انجیر با توجه به تنوعی که در انواع آن وجود دارد، میتواند متفاوت باشد. ولی عملیات بطور عمومی در تمامی آنها در دو موقع از سال یعنی اواسط تابستان و اواسط پاییز صورت میگیرد.

برای اجرای عملیات هرس باردهی درخت انجیر، شناخت جوانه انجیر در روی شاخه ها تقربیاَ ضروری میباشد. اصولاَ روی شاخه انجیر دو نوع جوانه تشکیل میشود.

۱- جوانه کشیده و مخروطی: این جوانه همیشه تولید شاخه میکنند.

۲- جوانه گرد و متورم: جوانه مزبور، جوانه گل بوده که بعداَ تبدیل به میوه میشوند.

 

جوانه درخت انجیر

بطورکلی جوانه ها ممکن است بطور منفرد و یا دو سه تایی بصورت مختلط در مجاور یکدیگر در روی شاخه تشکیل شوند. حال اگر جوانه منفرد و یا دو سه تایی بصورت مختلط در مجاور یکدیگر در روی شاخه تشکیل شوند.

حال اگر جوانه انتهایی که جوانه چوب است حذف نگردد. جوانه چوب جانبی رشد و نمو نکرده و از بین میروند. در کنار برگ علاوه بر جوانه توضیح داده شده، جوانه تنهایی وجود دارد.

جوانه میوه انجیر معمولاَ از اوایل بهار تا اواسط پاییز ظاهر میشوند. در بعضی از ارقام تعدادی از میوه ها تا هنگام رسیدن فصل سرما کاملاَ نرسیده و به همان صورت در روی درخت باقی میماند.

اگر این گونه ارقام در شرایطی قرار بگیرند که زمستانهای زیاد سرد نداشته باشند. در بهار سال بعد میوه ها با فعالیت درخت به رشد خود ادامه داده و انجیر بهاره را که غالباَ بی دانه هستند، تولید میکنند.

با توجه به توضیح داده شده، چنین میتوان نتیجه گرفت که انجیر بهاره معمولاَ در روی شاخه سال قبل تشکیل میشوند. ولی باید توجه داشت هر شاخه یک مرتبه در تمام طول مدت زندگانی خود میوه میدهد.

بنابراین میوه ها همیشه روی شاخه جوان همان سال ظاهر می شوند. ضمناَ جوانه هایی که در طول شاخه قرار گرفته اند اغلب خشک شده قبل از شکفته شدن از بین میروند. فقط جوانه انتهایی باقیمانده موجب نمو طولی درخت و شاخه فرعی میگردد.

لذا هرس درخت انجیر عبارت خواهد بود از حذف شاخه هایی که یک مرتبه میوه داده اند. برای ایجاد شاخه فرعی در تمام طول شاخه پس از آن شاخه جوان به اندازه کافی رشد کرد. جوانه انتهایی را حذف میکنیم. این عمل مانع طویل شدن شاخه ها و تحریک جوانه فرعی میشوند.


هرس پاییزه انجیر

از شاخه باقیمانده سال قبل که حامل محصول پاییزه هستند. یکی را به عنوان شاخه اصلی انتخاب و بقیه را حذف می نماییم.

شاخه مزبور میتواند حامل انجیر بهاره برای سال بعد باشد، این شاخه در آخر زمستان یا اوایل بهار قبل از بیدار شدن درخت باید مانند شاخه سال قبل هرس شود.


هرس سبز انجیر

همانطوری که توضیح داده شد. در روی درخت انجیر دو نوع شاخه مشاهده میشود که یکی حامل انجیر بهاره است. ( میوه ها به اندازه یک فندق میباشد دیگری شاخه هایی که فاقد انجیر، بهاره هستند انتهای این شاخه ها بایستی قبل از بیدار شدن درخت قطع و یا حذف شوند.

ضمناَ جوانه انتهایی و کلیه جوانه جانبی شاخه هایی که بعد از این جوانه ها تشکیل میشوند به استثنای ۲ تا ۳ جوانه انتهایی و کلیه جوانه جانبی شاخه هایی که بعد از این جوانه ها تشکیل میشوند.

به استثنای ۲ تا ۳ جوانه جانبی که نزدیک شاخه اصلی واقع شده اند بایستی حذف نمود. لذا با روشی که ذکر شد در اواسط تابستان شاخه ها وضعیت خاصی را در روی درخت انجیر خواهند داشت که به اختصار توضیح میدهیم:

۱- شاخه ای که از سال قبل حامل میوه کوچک به اندازه فندق میباشند که قبلاَ توضیح داده شد.

۲- شاخه سال، این شاخه حامل جوانه انتهایی، جوانه گل و جوانه چوب جانبی است. عمل هرس در روی این شاخه ها عبارت اس حذف جوانه انتهایی و جانبی شاخه ها بوده و این عمل موجب رشد جوانه میوه زیتون موجود و تولید جوانه میوه بهاره سال بعد میشود.

 

زیتون

زیتون و انجیر و روش پرورش و هرس؛ براساس گزارشات موجود سابقه کشت درخت زیتون به بیش از سه هزار سال قبل از میلاد مسیح میرسد. موطن و سرزمین اصلی این گیاه را سوریه و جنوب ترکیه میدانند.

بطورکلی درخت زیتون گیاهی است که در نواحی مدیترانه و آب و هوای معتدل که زمستانهای ملایم دارند رشد ونمو مییابد. اما چنین بنظر میرسد که درخت زیتون بومی این آب و خاک نمیباشد. عده ای از محققین براین باورند که زیتون بوسیله فنیقی ها و بعد یونانی ها و رومی ها در اطراف مدیترانه و جنوب اروپا انتشار یافته است.

بطورکلی سرمای شدید زمستان موجب صدمه دیدن پوست درخت زیتون میشود. همچنین برگها و میوه ها میتوانند بر اثر سرما پلاسیده شده و کوچک بمانند.

درخت زیتون را میتوان به روشهای مختلفت تکثیر نمود. ( هسته، قلمه ، خوابانیدن شاخه ، پیوند بر روی پایه بذری) انواع مختلف اولئا را که زیتون کی از گونه ها آن است می توان بعنوان پایه انتخاب نمود.

 

هرس فرمی زیتون

پس از انتقال نهال زیتون از خزانه به بستر اصلی و رعایت اصول جابجایی درخت و آرایش ریشه، معمولاَ یک سال پس از کاشت در محل اصلی اگر شرایط محیطی در زمستان مناسب باشد اقدام به هرس تشکیل فرم می نماییم.

در صورتی که شرایط محیطی در زمستان مناسب نباشد در نیمه دوم اسفند عملیات هرس فرمی صورت میگیرد. اجرای عملیات بدین ترتیب است که پایه نهال را حدود ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر انتخاب کرده و بقیه آنرا سربرداری میکنیم.

در طول تنه، شاخه یا جوانه اضافی را حذف کرده. فقط در ناحیه ای بطول ۲۵ سانتی متر انتهایی فوقانی ، تعداد ۳ تا ۵ شاخه جانبی قوی را بعنوان شاخه اصلی انتخاب می نماییم . عمل انتخاب شاخه ها ازنظر فاصله نسبت به یکدیگر باید بطور مساوی باشد.

در سال بعد از اولین هرس معمولاَ درخت نیاز به کوتاه کردن یا هرس نوع دیگری غیر از حذف شاخه خشک شده ندارد. از سال سوم به بعد عملیات هرس منحصر به حذف شاخه که بطور نابه جا و کج روییده اند میشود.

ضمناَ شاخه که شکل تاج و فرم درخت را از حالت موردنظر خارج میکند باید اصلاح یا حذف نمود. نکته ایکه در تمامی مراحل هرس فرمی مورد توجه است، از مقدار برگ درختان نبایستی زیاد کاست، زیرا درخت زیتون به تابش مستقیم خورشید حساس میباشد.


هرس باردهی زیتون

در درختان زیتون جوانه های گل در اواخر تابستان بین برگ و ساقه جوان همان سال ظاهر میشوند. ولی جوانه های مزبور به حال و رکود تا بهار سال بعد باقی میمانند. در بهار سال بعد جوانه ها رشد کرده و تولید گل میکنند.

تعداد گل معمولاَ در درختان زیتون زیاده بوده ولی تعداد میوه درهر درخت علاوه بر تعداد گلهای کامل که تنهاگلهای بارور هستند بستگی به عواملی از قبیل قدرت و رشد درخت و شرایط اقلیمی محل دارد. در هر حال درخت زیتون را معمولاَ همیشه بر روی شاخه های یک ساله ظاهر می گردند.

تعداد میوه را به نحوی تنظیم می کنند که جوانه در همان سال در روی شاخه های جوان که در سال بعد حامل میوه خواهند بود تمایز می یابد. زیرا میوه زیاد مانع پیدایش و رشد شاخه ها میگردد.

لذا برای رسیدن به این منظور یعنی تبدیل جوانه به شاخه های جوان علاوه بر تنظیم مقدار میوه، ممکن است جوانه انتهایی هر شاخه رانیز حذف کرد تا جوانه های مورد نظر فعال گردند.

در برخی موارد مقدار محصول درخت زیتون پس از ۲۰ الی ۲۵ سال کاهش می یابد. بنابراین برای فعال کردن آن یا به عبارت دیگر جوان نمودن آنها شاخه های اصلی را قطع می نمایند.

از شاخه های جوانب که در روی تنه روییده است شاخه اصلی تازه ای انتخاب می کنند. عده ای معتقدات این عملیات را بیش از ۴ الی ۵ بار در طول زندگانی درخت زیتون نمی توان انجام داد.

درباره مدیریت سایت

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

× ثبت سفارش